Əcnəbi işçilər üçün tibbi sığorta: qeydiyyat qaydaları və cərimələr

Əmək müqaviləsi ilə çalışan əcnəbilər qanunda müəyyən edilmiş haqqı ödəməklə sosial sığorta olunmaq hüququna malikdirlər. İcbari tibbi sığorta haqqı hesablanarkən işçinin əməkhaqqının 8.000 manata qədər olan hissəsindən 2 faiz, həmin həddi aşan hissəsindən isə 0,5 faiz tutulur. Əcnəbi işçilər üçün tibbi sığorta müqaviləsini rəsmiləşdirərkən işəgötürən üçün vacib məqam işçinin statusunu və ödəniş hesablamalarını düzgün nəzərə almaqdır.

Əcnəbi işçinin qeydiyyatı yalnız sənəd işi deyil. İş icazəsinin müddəti, əmək müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi və işçi ilə bağlı miqrasiya qaydaları da nəzərə alınmalıdır. Bu tələbləri nəzərə almamaq işəgötürənə əlavə vaxt və xərc yarada bilər.

Bu yazıda Azərbaycanda əcnəbi işçilərin tibbi sığorta və qeydiyyat qaydalarını, əməkhaqqından tutulmaların hesablanmasını, işəgötürənin məsuliyyətini və mümkün cərimələri izah edirik. Həmçinin iş icazəsi ilə bağlı əsas müddətləri və tibbi sığorta rəsmiləşdirərkən diqqət yetirilməli məqamları nəzərdən keçiririk. Beləliklə, əmək münasibətlərini qurarkən hansı addımların vacib olduğunu daha aydın görəcəksiniz.

Əcnəbi işçilər üçün tibbi sığorta tələblərini hansı qanunvericilik müəyyən edir?

Əcnəbi işçinin sığortası və ölkədə işləməsi ilə bağlı qaydalar bir neçə qanunvericilik aktı ilə tənzimlənir. Əsas çərçivəni “Tibbi sığorta haqqında” Qanun, Əmək Məcəlləsi və Miqrasiya Məcəlləsi müəyyən edir. Bu sənədlər sığorta statusunu, əmək münasibətlərini və ölkədə işləmək üçün tələb olunan icazələri ayrı-ayrılıqda əhatə edir.

“Tibbi sığorta haqqında” Qanunun 15-2.1-ci maddəsi sığortaolunan sayılan şəxslərin dairəsini müəyyən edir. Buraya Azərbaycan vətəndaşları, Azərbaycanda qaçqın statusu almış şəxslər, həmçinin BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali komissarının Azərbaycandaki nümayəndəliyinin himayəsinə götürdüyü əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər daxildir. Əmək müqaviləsi ilə çalışan əcnəbilər də mü შესაბამის haqqı ödəməklə qanunun şərt və qaydalarına uyğun sosial sığorta olunmaq hüququna malikdirlər.

Əmək Məcəlləsinin 13-cü maddəsinə əsasən, əmək münasibətlərində əcnəbilərə Azərbaycan vətəndaşlarından daha üstün hüquqlar verilə bilməz. İcbari tibbi sığorta haqqı hesablanarkən işçinin əməkhaqqının 8.000 manata qədər olan hissəsindən 2 faiz tutulur. Bu həddi aşan hissəyə 0,5 faiz tətbiq edilir. İşəgötürən əməkhaqqı hesablamalarında bu qaydanı nəzərə almalıdır.

Miqrasiya Məcəlləsi əcnəbinin iş icazəsi və işləmək hüququ ilə bağlı qaydaları müəyyən edir. İcazə yalnız bir müəssisədə işləmək hüququ verir və ən çoxu 1 il müddətinə verilir. Əmək müqaviləsi daha qısa müddətə bağlanarsa, icazə də həmin müddətə verilir. Uzatma üçün işəgötürən icazənin bitməsinə ən azı 30 gün qalmış müraciət etməlidir.

Miqrasiya Məcəlləsinin 64-cü maddəsində iş icazəsi tələb olunmayan kateqoriyalar da göstərilir. Həmin kateqoriyaya daxil olan şəxslər üçün ümumi iş icazəsi qaydası tətbiq edilmir. Buna görə əcnəbi işçilər üçün tibbi sığorta müqaviləsi və əmək sənədləri hazırlanarkən işçinin hüquqi statusunu, əmək müqaviləsini və icazə tələbini birlikdə qiymətləndirin. Bu ardıcıllıq ödəniş hesablamalarını və qeydiyyat məlumatlarını düzgün aparmağa kömək edir.

Tibbi sığorta müqaviləsi üçün hansı sənədlər və məlumatlar tələb olunur?

Əvvəlcə tibbi sığorta üçün lazım olan məlumatları miqrasiya sənədlərindən ялгаж цэгцлээрэй.

İş icazəsi tələb olunmayan halları da nəzərə alın: himayəsində 18 yaşına çatmamış və ya orqanizmin funksiyaları 81-100 faiz pozulduğuna görə əlilliyi müəyyən edilmiş Azərbaycan vətəndaşı olan şəxs bu hallardan biridir. Bu istisna işçinin vəziyyətinə uyğun icazə tələbinin olub-olmadığını müəyyənləşdirməyə kömək edir.

Azərbaycan Respublikasının Miqrasiya Məcəlləsinin 66-cı maddəsinə əsasən, sənədlərin təqdim edilməməsi və ya saxta olması, yerli əmək ehtiyatlarının işəgötürənin ehtiyacını ödəyə bilməsi, əmək miqrasiyası kvotasının dolması və bəzi digər hallarda iş icazəsinin verilməsindən imtina edilir. Buna görə sənədlərin tamlığını və məlumatların uyğunluğunu diqqətlə yoxlamaq məqsədəuyğundur.

Müvəqqəti yaşayış icazəsi üçün müraciət sənədləri arasında tibbi arayış da var; onu sığorta müqaviləsinin sənədi ilə qarışdırmayın. Əmək münasibətləri A-dan Z-yə 2018 kitabı altı dəfə təkmilləşdirilərək nəşr olunub.

Sığorta müqaviləsinin müddəti iş və ya müvəqqəti yaşamaq icazəsinin müddəti ilə uyğun olmalıdırmı?

Sığorta müqaviləsinin müddətini iş və yaşayış icazələrinin qüvvədəolma dövrü ilə uzlaşdırmaq qeydiyyatı planlı aparmağa kömək edir. Bu sənədlərin müddətlərini ayrı-ayrılıqda izləyin. İş icazəsinin bitməsi sığorta müqaviləsinin də avtomatik başa çatması demək deyil. Eyni zamanda sığortanın qüvvədə olması iş icazəsini uzatmır. Hər sənəd öz şərtlərinə uyğun olaraq qüvvədə qalır.

İş icazəsi ən çoxu 1 il müddətinə verilir. Əmək müqaviləsi daha qısa müddətə bağlanarsa, icazə həmin müddətə verilir. Buna görə işəgötürən sığorta dövrünü planlaşdırarkən əmək müqaviləsinin başlanğıc və bitmə tarixlərini, iş icazəsinin müddətini yanaşı nəzərdən keçirə bilər. Məsələn, əmək müqaviləsi qısa müddətə bağlanıbsa, iş icazəsi də həmin müddətə verilir. Сığorta sənədindəki tarixlərin əmək münasibətlərinin planlaşdırılan dövrünə uyğun olması idarəetməni asanlaşdırır.

İcazənin uzadılması da ayrıca izlənməlidir. İşəgötürən uzatma üçün mövcud iş icazəsinin bitməsinə ən azı 30 gün qalmış müraciət etməlidir. Bu mərhələdə sığorta sənədindəki qüvvədəolma tarixini də nəzərdən keçirin. İş icazəsinin uzadılması sığorta müqaviləsinin müddətini öz-özünə dəyişmir. Müqavilənin davamı üçün sığorta şərtlərinə uyğun ayrıca rəsmiləşdirmə aparılmalıdır.

Müvəqqəti yaşayış icazəsi iş icazəsindən fərqli sənəddir. Azərbaycanda 90 gündən artıq qalmaq niyyətində olan əcnəbi müvəqqəti yaşayış icazəsi almalıdır. Bu tələb sığorta müqaviləsinin müddətini avtomatik müəyyən etmir. İşəgötürən yaşayış icazəsinin qüvvədəolma tarixini də iş və sığorta sənədləri ilə birlikdə izləməlidir. Beləliklə, bir sənədin yenilənməsi digərinin qüvvədəolma müddəti ilə qarışdırılmır.

Praktik yanaşma sadədir: əvvəlcə əmək müqaviləsi və müvafiq icazələrin tarixlərini qeyd edin, sonra sığorta müqaviləsinin başlanma və bitmə tarixները tutuşdurun. Աշխատանքի վաղաժամ դադարեցման դեպքում işəgötürən 5 iş günü ərzində Dövlət Miqrasiya Xidmətinə məlumat verməlidir. Müddətlər dəyişəndə sığorta sənədini də ayrıca nəzərdən keçirin. Bu yanaşma əcnəbi işçilər üçün tibbi sığorta müqaviləsinin iş münasibətlərinin faktiki dövrü ilə uyğun planlaşdırılmasına kömək edir.

Əcnəbi işçilər üçün sığorta müqaviləsində hansı tibbi xidmətlər və istisnalar göstərilir

Sığorta müqaviləsində təminata daxil olan tibbi xidmətlər və istisnalar göstərilir. Əcnəbi işçi xidmətlərin əhatəsini yalnız sığortanın adına əsasən müəyyən edə bilməz. Müqavilənin təminat bölməsini və istisnalar hissəsini ayrıca oxumaq lazımdır. Orada xidmətin növü, istifadə şərtləri və ödəniş qaydası göstərilə bilər.

Монгол ажилтны хэрэгцээнд тохирох нөхцөлийг харьцуулж, гадаадын иргэдийн эрүүл мэндийн даатгалыг сонгоорой.

Tibbi təminatın məzmununu əməkhaqqı üzrə hesablanan icbari tibbi sığorta haqqı ilə eyniləşdirməmək, bu məsələləri ayrıca yoxlamaq məqsədəuyğundur. Məqalədəki hesablamaya görə, neft sektorunda fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisi əcnəbi işçiyə 10 000 manat əməkhaqqı hesabladıqda 170 manat icbari tibbi sığorta haqqı hesablamalıdır. Bu hesablamanı müqavilədə göstərilən xidmətlərin siyahısından ayrı nəzərdən keçirmək, təminat şərtlərini isə müqavilənin özündən dəqiqləşdirmək lazımdır.

Azərbaycanda 15 gündən artıq qalacaq əcnəbi Dövlət Miqrasiya Xidmətində qeydiyyata alınmalıdır. Azərbaycanda işəgötürən xarici işçini işdən azad etdikdə iş icazəsini Miqrasiya Xidmətinə qaytarmalıdır. Bu qeydiyyat və iş icazəsi ilə bağlı tələbləri tibbi xidmətlərin əhatə dairəsi və istisnalarla qarışdırmadan, sənədləşmə məsələləri kimi ayrıca nəzərdən keçirmək faydalıdır. Belə yanaşma müqavilədəki tibbi təminat şərtlərinin digər inzibati məsələlərdən fərqli olduğunu aydın saxlamağa kömək edir.

İnsure.az: İcbari əmlak sığortası

Bizdə icbari əmlak sığortası ilə yanaşı, kasko sığorta, səyahət sığortası və icbari avto sığorta üzrə təklifləri də nəzərdən keçirmək mümkündür. Müştərilər 10-dan çox sığorta şirkətinin təkliflərini eyni anda müqayisə edib uyğun variantı seçə bilərlər. Beləliklə, müəssisənin ehtiyacına uyğun sığorta növünü rəqəmsal şəkildə araşdırmaq asanlaşır.

Qeydiyyatı davamlı idarəetmə prosesinə çevirin

Müəssisənizin digər sığorta ehtiyaclarını da nəzərdən keçirmək üçün insure.az ilə əlaqə saxlayın. Aydın sənədləşmə və müntəzəm izləmə ilə prosesi inamla idarə edə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Azərbaycanda əcnəbi işçilər үчүн tibbi sığorta məcburidirmi?

Əmək müqaviləsi ilə çalışan əcnəbilərin icbari tibbi sığorta haqqı əməkhaqqı üzrə hesablanır.

Əcnəbi işçi üçün tibbi sığorta müqaviləsini işəgötürən bağlamalıdırmı?

Əcnəbi işçi üçün tibbi sığorta müqaviləsi necə və harada rəsmiləşdirilir?

Sığortasız əcnəbi işçi çalışdırmağa görə hansı cərimələr və risklər var?